Adrenalina – hormon, pełniący także funkcję neuroprzekaźnika, wydzielany przez rdzeń nadnerczy, należący do grupy katecholamin. Określany jest jako „hormon stresu”, gdyż odpowiada za mobilizację zasobów energetycznych organizmu w sytuacjach stresowych. Noradrenalina to nieco słabszy odpowiednik adrenaliny.

Akton mięśniowy część mięśnia. Mięsień dzielony jest na aktony, jeżeli jego poszczególnie części przebiegają odmiennie względem osi obrotu stawu, przez co mogą być zaangażowane w różne ruchy w stawie, a nawet działać przeciwstawnie. Na aktony podzielony jest m.in. mięsień naramienny, czworoboczny.

Aminokwasy egzogenne – aminokwasy, których organizm nie potrafi samodzielnie wytwarzać (syntetyzować) i muszą być dostarczone wraz z dietą.

Aminokwasy endogenne – aminokwasy, które organizm potrafi samodzielnie syntetyzować.

Błonnik – nietrawiona przez organizm człowieka grupa węglowodanów pochodzenia roślinnego. Grupę błonnika dzielimy na rozpuszczalną i nierozpuszczalną.

Bodziec progowy – najsłabszy bodziec, który wywoła pobudzenie komórki (depolaryzacja błony).

BPS mikrocykl przedstartowy. W kulturystyce i fitness trwa on najczęściej 7-10 dni.

Ciężar maksymalny (CM) – wartość oporu, jaki osoba jest w stanie przezwyciężyć w serii składającej się z jednego, poprawnie wykonanego powtórzenia określonego ćwiczenia.

Cis – konfiguracja, w jakiej mogą występować tłuszcze nienasycone, w której zachowują one swe zdrowotne właściwości.

Definicja – odnosi się do jakościowego aspektu umięśnienia. Wysoka definicja charakteryzuje mięśnie o niskiej zawartości tkanki tłuszczowej, wody, na których uwidocznia się charakterystyczne „prążkowanie”. Definicja stanowi jeden z parametrów oceny sędziowskiej w rundach sylwetkowych na zawodach w kulturystyce i fitness.

Dopamina – jeden z hormonów z grupy katecholamin (pochodne tyrozyny), spełniający funkcję neuroprzekaźnika. Wysokie stężenie dopaminy powoduje podniesienie ogólnego pobudzenia, wprowadza w stan euforii.

Ekscentryczna faza powtórzenia – faza, w której przyczepy mięśniowe oddalają się od siebie.

Ergonometr – maszyna stacjonarna do treningu aerobowego, na której ruch imituje wiosłowanie – bieżnia elektryczna.

Gibkość – zakres ruchu w stawach (ruchomość).

Glikemia – poziom cukru (glukozy) we krwi, wyrażany w mmol/ml albo mg/dl (mg%).

Glikogen – postać magazynowa węglowodanów u ssaków, będąca źródłem energii. Organizm człowieka dysponuje dwoma zbiornikami glikogenu: mięśniowym i wątrobowym.

Hiperglikemia – nadmiernie podniesiony poziom cukru we krwi (powyżej około 200mg% rozpoznaje się już cukrzycę).

Hipetrofia – wzrost, m.in. mięśni, następujący w wyniku zwiększania rozmiarów komórek.

Hipoglikemia – stan niedocukrzenia, spadek poziomu cukru we krwi poniżej normy, 50-40mg% i mniej.

Hormon wzrostu – GH, hormon wydzielany przez przedni płat przysadki. W tkance tłuszczowej zwiększa lipolizę, w mięśniach odpowiada za wzrost syntezy białka. U dzieci niedobór tego hormonu jest przyczyną niskiego wzrostu (karłowatości), u dorosłych objawia się zmniejszeniem masy mięśniowej, zwiększeniem ilości trzewnej tkanki tłuszczowej, zaburzeniami gospodarki węglowodanowej i lipidowej.

Indeks Glikemiczny (GI – z ang. Glicemic Index) – wielkość informująca o tym, jak dany produkt, będący źródłem węglowodanów, wpływa na poziom cukru (glukozy) we krwi. Uściślając: chodzi o to, jak bardzo stymuluje wzrost jego poziomu. Węglowodany są szeregowane na skali od 0-100.

Intensywność treningowa – składowa obciążenia treningowego, określająca jakościowy wymiar pracy treningowej. Intensywność treningu wynika głównie z przyjętego reżimu treningowego, który z kolei określa stosowane ciężary (% CM), tempo wykonywania, czas trwania pojedynczego powtórzenia.

Jednostka motoryczna – pojedyncza komórka nerwowa i zespół unerwianych przez nią włókien mięśniowych.

Jednostka treningowa – pojedynczy trening.

Katabolizm – ogół reakcji chemicznych metabolizmu prowadzący do rozpadu złożonych związków chemicznych na prostsze cząsteczk (procesy rozpadu). Procesem odwrotnym do katabolizmu jest anabolizm.

Koncentryczna faza powtórzenia – faza, w której przyczepy mięśniowe zbliżają się do siebie.

Line up – sposób ustawienia zawodników w kulturystyce i fitness w rundach sylwetkowych na zawodach, polegający na tym, że wszyscy zawodnicy stoją w jednym szeregu na scenie, nie przyjmując w tym czasie żadnych póz obowiązkowych.

Lipogeneza – proces gromadzenia zapasowej tkanki tłuszczowej. Odwrotny do niego jest proces lipolizy.

Ładunek Glikemiczny (GL – z ang. Glicemic Load) – wielkość informująca o tym, jak produkt będący źródłem węglowodanów wpływa na poziom cukru, wyliczana na podstawie GI tego produktu oraz zawartości przyswajalnych węglowodanów (bez błonnika) w 100 g danego produktu.

Maszyny eliptyczne – maszyny stacjonarne do treningu aerobowego, na których nogi poruszają się po torze elipsy.

Melatonina – hormon wydzielany przez szyszynkę, pochodna aminokwasu tryptofanu, odpowiadający za regulację cyklu snu i czuwania. Na wydzielanie tego hormonu hamująco działa wpływ światła.

Mezocykl – średniej długości cykl treningowy charakteryzujący dynamikę obciążeń i charakter pracy w okresach składających się z 4-8 mikrocykli.

Mięśnie antagonistyczne – wykonują pracę przeciwstawną w zakresie określonego ruchu w stawie (ruchy przeciwstawne zachodzą w tej samej płaszczyźnie, np. zginanie – prostowanie, zachodzące w płaszczyźnie strzałkowej ciała).

Mięśnie fazowe – biorą udział w dynamicznych ruchach, szybko się kurczą i równie szybko męczą, wolniej regenerują się (w porównaniu z mięśniami tonicznymi). Nie mogą pozostawać w stanie skurczu przez dłuższy czas. Są to mięśnie zbudowane w większości z białych włókien mięśniowych, które angażujemy w trakcie treningu kształtującego z obciążeniem. Mięśnie te odznaczają się mniejszym spoczynkowym tonusem w porównaniu z mięśniami tonicznymi.

Mięśnie stabilizujące – mięśnie odpowiedzialne za utrzymanie właściwej postawy ciała w ćwiczeniu, np. mięśnie stabilizujące kręgosłup.

Mięśnie synergistyczne – współpracujące z sobą w wykonywaniu określonego ruchu.

Mięśnie toniczne – posturalne (umożliwiają utrzymanie wyprostowanej postawy ciała), reagują wolniej, są przystosowane do długotrwałej pracy, szybko regenerują się. Taki charakter ma np. część lędźwiowa i szyjna mięśnia prostego grzbietu, mięsień kulszowo-goleniowy (tylna grupa mięśni uda). Są to mięśnie, których skurcz warunkuje prawidłową postawę ciała (zbudowane głównie z czerwonych włókien mięśniowych).

Mięśnie ustalające – ustawiają staw w danym ruchu (ćwiczeniu), ustawiają odpowiednio ramiona dźwigni (dla ruchów w stawie łokciowym ramionami dźwigni są ramię i przedramię), zwierają staw, ale nie biorą udziału we właściwym ruchu.

Mikrocykl – kilka jednostek treningowych ułożonych w logicznej kolejności, których zadaniem jest wytworzenie najskuteczniejszych zmian przystosowawczych u sportowca. Trwa średnio 7-14 dni.

Miocyt – pojedyncza komórka mięśniowa (cylindryczna, wielojądrzasta), zwana także włóknem mięśniowym.

Miofibrylle – elementy kurczliwe miocytów, posiadające nitkowatą strukturę zbudowane z aktyny i miozyny.

Miozyna, aktyna – białka włókien kurczliwych budujące miofibrylle, biorące udział w skurczu mięśniowym.

Obciążenia treningowe – wartość pracy treningowej wykonanej w określonej jednostce czasu. Na obciążenia składa się objętość i intensywność treningu.

Objętość minutowa serca – ilość krwi przepompowanej przez serce w ciągu minuty.

Obwodowa metoda treningu – metoda treningu stosowana także w odniesieniu do treningu oporowego. Trening obwodowy w okresie wdrażania do regularnego treningu z obciążeniami polega na wykonywaniu kolejno po sobie, w formie „obwodów”, serii ćwiczeń na poszczególne partie mięśniowe.

Podstawowa przemiana materii (PPM) – spoczynkowa przemiana materii, wydatki związane z utrzymaniem podstawowych funkcji fizjologicznych ustroju w warunkach spoczynku (utrzymanie odpowiedniej temperatury organizmu, aktywność nerwów, mięśni, praca serca, synteza białka, praca nerek i innych narządów, układów...).

Pronacja – ruch w płaszczyźnie mieszanej, odwracanie (np. ramienia w stawie barkowym – wewnętrzna strona dłoni zwrócona na zewnątrz).

Próg mleczanowy (próg zakwaszenia) LT intensywność wysiłku, po przekroczeniu której stężenie mleczanu (kwasu mlekowego) w mięśniach zaczyna wzrastać. Gromadzenie kwasu mlekowego jest charakterystyczne dla beztlenowych przemian energetycznych.

Przeprost – praca mięśni w nienaturalnych warunkach (przekroczenie stanu pełnego wyprostu w stawie), polegających na przekroczeniu zakresu ruchomości stawów. Powoduje ona naciągnięcie ścięgien, więzadeł, bolesne tarcie kości tworzących dźwignie w obrębie danego stawu.

Przyczep – miejsce połączenia mięśnia z kością. Przyczepy mięśniowe pozwalają przenieść pracę mięśniową na aparat kostny i wykonać dowolny ruch.

Przykurcz – nienaturalny stan spoczynkowy mięśnia polegający na utrzymującym się, stałym skurczu mięśnia o różnym stopniu natężenia. Przykurcze zaburzają stan równowagi między mięśniami; gdy utrzymują się długo, są przyczyną zaburzeń prawidłowej postawy ciała, jego statyki.

REM (REM – z ang. rapid eyes movements) – faza snu, następująca po etapie snu głębokiego, objawiająca się szybkim ruchem gałek ocznych.

Reżim pracy mięśniowej – określenie intensywności ćwiczenia w czasie trwania pojedynczego powtórzenia dowolnego ćwiczenia, wynikające z zachowania właściwego dla danego reżimu tempa wykonywania ćwiczenia, narzucającego odpowiedni rytm oddechowy. Reżimy są kombinacją trzech rodzajów pracy mięśniowej: koncentrycznej, ekscentrycznej i izometrycznej. Wyróżnić możemy reżimy: koncentryczny, ekscentryczny, koncentryczno-ekscentryczny, koncentryczno-izometryczno-ekscentryczny, koncentryczno-ekscentryczno-izometryczny, koncentryczno– izometryczno-ekscentryczno-izometryczny.

Separacja – głębokie bruzdy oddzielające poszczególne mięśnie i grupy mięśniowe, a nawet pojedyncze brzuśce jednego mięśnia. Separacja stanowi jeden z parametrów oceny sędziowskiej w rundach sylwetkowych na zawodach w kulturystyce i fitness.

Serotonina – hormon tkankowy (wydzielany w układzie pokarmowym, mózgu), pełniący funkcję neuroprzekaźnika (przekazuje odpowiednie sygnały do mózgu). Wywołuje on ogólne odprężenie, uspokojenie, obniża wydolność fizyczną i psychiczną, nazywany często „hormonem szczęścia”. Serotonina przekształca się w organizmie w melatoninę.

Skurcz auksotoniczny – skurcz, w którym zmianie długości mięśnia towarzyszy zmiana jego napięcia.

Skurcz izometryczny – skurcz, w którym następuje zmiana napięcia mięśnia, bez zamiany jego długości (odległość między przyczepami mięśniowymi się nie zmienia).

Skurcz izotoniczny – skurcz, w którym następuje zmiana długości mięśnia, bez zmiany jego napięcia.

Step specjalny stopień, o regulowanej wysokości, będący używany podczas zajęć aerobiku o tej samej nazwie.

Steppery – maszyny stacjonarne do treningu aerobowego, na których wykonywany jest ruch imitujący wchodzenie po schodach.

Stretching – forma treningu zapewniająca rozciąganie mięśni.

Supinacja – ruch w płaszczyźnie mieszanej, przeciwstawny do pronacji, nawracanie.

Tłuszcze nasycone – tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, posiadają stałą konsystencję (np. tłuszcz w mięsie, słonina, smalec).

Tłuszcze nienasycone – tłuszcze głównie pochodzenia roślinnego (poza tym ich źródłem są także ryby), posiadają postać płynną lub mazistą. Dzielą się na wielonienasycone (WNKT) i jednonienasycone. Szczególnie istotna jest grupa niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych – NNKT – wielonienasycone kwasy tłuszczowe, do syntezy których organizm nie jest zdolny, dlatego muszą być dostarczone wraz z dietą.

Tonus mięśniowy – stan spoczynkowego napięcia mięśniowego wywołany słabym skurczem izometrycznym mięśni, regulowany na drodze odruchowej.

Trans – druga, obok cis, konfiguracja, w której mogą występować tłuszcze nienasycone, w jakiej pozbawione są one swych zdrowotnych właściwości. Tłuszcze w konfiguracji cis przekształcą się w trans najczęściej na skutek przemysłowych procesów uwodorniania, przeprowadzonych w celu wydłużenia okresu przydatności do spożycia tłuszczów nienasyconych. Frakcje trans posiadają właściwości zbliżone do tłuszczów nasyconych.

Trening aerobowy – wysiłek tlenowy, wysiłek o intensywności umiarkowanej, która pozwala na pozyskiwanie energii w wyniku energetycznych przemian tlenowych. Utrzymanie jego właściwych parametrów (czas trwania, intensywność) pozwala na redukcję tkanki tłuszczowej.

Trening cardio – trening pozytywnie wpływający na funkcjonowanie układu krążenia. Treningiem cardio może być zarówno wysiłek tlenowy (aerobowy), jak i beztlenowy (anaerobowy).

Trening interwałowy – trening o zmiennej intensywności, w którym odcinkom pracy o bardzo wysokiej intensywności towarzyszą odcinki aktywnego wypoczynku, przyjmujące formę wysiłku o mniejszej intensywności. Ten rodzaj treningu może służyć redukcji tkanki tłuszczowej.

Trening oporowy – każda forma treningu, w której mięśnie kosztem wykonywanej pracy (skurcz) muszą przezwyciężyć stawiany opór (rolę oporu może spełniać zewnętrzne obciążenie – np. sztangielki, lub opory własnego ciała – trening izometryczny).

Tryptofan – jeden z aminokwasów niezbędnych.

Tubing – gumy treningowe, często zakończone wygodnymi uchwytami. Sprzęt treningowy używany na niektórych, grupowych zajęciach fitness, doskonale nadający się do przeprowadzenia treningu w domu.

Tyrozyna – jeden z aminokwasów nie niezbędnych.

VO2 max – maksymalny pobór tlenu, „pułap tlenowy”, największa ilość tlenu, jaką zużywa organizm w ciągu minuty. VO2 max jest jednym z głównych parametrów pomiaru wydolności człowieka (w wysiłkach długotrwałych).

Wave – maszyna stacjonarna do treningu aerobowego, w których trening przypomina jazdę na rolkach. Ruch wykonywany jest w większej ilości płaszczyzn niż w przypadku maszyn w rodzaju stepper czy rower.

Wolne rodniki – atomy tlenu pozbawione jednego elektronu, które dążąc do jego uzupełniania, są w organizmie przyczyną wielu negatywnych, pod względem zdrowotnym, procesów (przypisuje się im udział w procesach starzenia, rakowacenia, miażdżycy).

Wyprost – przejście z pozycji zgięcia w stawie do wyprostu.

Komentarze   

# PavveŁ/LU 2010-01-14 12:25
w słowniczku jest mały błąd literowy brakuje "r" w słowie hipertrofia. ;-)

Nie masz uprawnień do dodawania komentarzy.

Copyright © 2017 Sylwetka.org. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem wydanym na warunkach GNU Powszechnej Licencji Publicznej.