User Rating:  / 0
PoorBest 

image001

 

Artykuł ten zamieszczam w odpowiedzi na pytania zawodników stawiane w czasie Zgrupowania Kadry w Zakopanym 2009 dotyczące kwalifikowania zakresów glikemii. Informacje te przydadzą się wszystkim, którzy glukometrem badają swoją glikemię i nie wiedzą, jak zdiagnozować wyniki testów.

Trawienie węglowodanów rozpoczyna się już w jamie ustnej (tu zaczyna działać enzym – amylaza ślinowa). To powinno nam uprzytomnić, jak ważne jest powolne spożywanie pokarmu. Jeżeli zostanie on pozbawiony tego wstępnego etapu trawienia w jamie ustnej, trafia w niezmienionej postaci do przewodu pokarmowego, znacznie go obciążając.

Węglowodany w kolejnych odcinkach przewodu pokarmowego rozkładane są do coraz prostszej postaci. Ostatecznie, jako cukry proste (najczęściej jako glukoza) są wchłaniane w jelicie cienkim i wprowadzane do krwiobiegu. Inne (poza glukozą) monosacharydy, jak galaktoza czy fruktoza są w wątrobie przekształcane w glukozę. Dlatego, mówiąc o poziomie cukru we krwi (glikemia) zawsze będziemy mieli na myśli glukozę, ponieważ wszystkie spożywane węglowodany sprowadzane są do postaci tego prostego cukru.

GLIKEMIA – parametr informujący o poziomie glukozy we krwi. Wyrażany jest on w mg/dl (= mg%) lub mmol/l (1 mmol/l = 18,1 mg/dl). Z glikemią związane są pojęcia: hipo- i hiperglikemii, w których glikemia przyjmuje ekstremalne wartości, niemieszczące się w granicach norm określanych dla zdrowego człowieka. Hipoglikemia to stan niedocukrzenia, czyli spadku cukru poniżej normy. Hiperglikemia to stan przecukrzenia, czyli podniesionego nienaturalnie poziomu cukru.

Określenie poziomu cukru we krwi to nic innego jak określenie poziomu glukozy, która powstaje w wyniku trawienia węglowodanów w przewodzie pokarmowym, a następnie zostaje wchłonięta do krwiobiegu. Strumień krwi nasycony glukozą najpierw trafia do wątroby, gdzie jej część jest magazynowana (wzbogaca zbiornik glikogenu wątrobowego – wielocukier zbudowany z glukozy, stanowiący zapasowy materiał energetyczny). Reszta krwi z glukozą zostaje rozprowadzona po całym organizmie (zgodnie z bieżącym zapotrzebowaniem energetycznym zostaje zużyta lub przechowana w zbiornikach mięśniowego glikogenu), będąc nośnikiem energii niezbędnej do życia. Ten etap nie jest jednaj tak prosty, jakby się wydawało. Żeby cząsteczka glukozy mogła przeniknąć do wnętrza komórki, potrzebuje specjalnego nośnika – INSULINY.

Na powierzchni komórek znajdują się specjalne struktury (receptory) dla insuliny, które możemy przyrównać do zamka, do którego pasuje odpowiedni klucz – insulina.

 

image002
Legenda: G - glukoza. I - insulina

Bez insuliny komórki nie potrafią wykorzystać glukozy (pozyskanej ze strawionego posiłku) do wytwarzania energii.

Zaburzenia na poziomie wydzielania insuliny określane są jako cukrzyca I typu, natomiast zaburzenia związane z funkcjonowaniem receptorów, uniemożliwiające transport glukozy do komórki (insuliooporność), to główna przyczyna cukrzycy II typu.

INSULINA – WYJĄTKOWY HORMON

Dzięki rozwiniętej obecnie wiedzy z zakresu dietetyki wiemy, jak duży wpływ na powodzenie każdego planu dietetycznego mają węglowodany i ich oddziaływanie na poziom cukru, który w dalszym etapie warunkuje odpowiednią reakcję gruczołu wydzielania wewnętrznego, jakim jest trzustka. To właśnie ten narząd produkuje jedyny w swoim rodzaju hormon – INSULINĘ. Zapytacie pewnie, dlaczego hormon ten jest tak wyjątkowy? Odpowiedź będzie bardzo prosta: jest to jedyna substancja w naszym organizmie odpowiedzialna za obniżanie poziomu cukru we krwi. Za działanie przeciwne, czyli podnoszenie poziomu cukru we krwi odpowiada szereg innych substancji produkowanych przez nasz organizm, wśród których możemy wymienić: glukagon, aminy ketacholowe (adrenalinę, noradrenalinę), hormon wzrostu, tyroksynę, glikokortykosteroidy.

GLIKEMIA KONTRA INSULINA

Podniesiony poziom glukozy, będący wynikiem spożytego posiłku, stanowi sygnał inicjujący odpowiedź trzustki – wyrzut insuliny, która dosłownie zbiera glukozę i dostarcza do odpowiednich komórek, zgodnie z bieżącym zapotrzebowaniem energetycznym.

Insulina wpływa na metabolizm tłuszczów, białek i węglowodanów.

Funkcje insuliny:

  1. węglowodany – obniżanie stężenia glukozy we krwi, zwiększenie transportu glukozy do komórek, synteza glikogenu w mięśniach i wątrobie
  2. tłuszcze – zwiększenie lipogenezy (kumulowanie, synteza tkanki tłuszczowej), hamowanie lipolizy (rozkładu tkanki tłuszczowej)
  3. białka – nasilenie syntezy białka, hamowanie jego rozkładu1.

GLIKEMIA POPOSIŁKOWA

Glikemia poposiłkowa jest to stężenie glukozy we krwi występujące po spożyciu posiłku. Przyjmując, że glikemia u zdrowego na czczo (kilka godzin po zjedzeniu posiłku) wynosi 60-99 mg/dl, zazwyczaj po około 10 minutach od rozpoczęcia spożywania pokarmu zaczyna ona wzrastać na skutek rozpoczęcia wchłaniania węglowodanów. Wartość i szybkość osiągania maksymalnego stężenia glukozy zależy od posiłku (GI, GL, proporcje składników pokarmowych, strawność posiłku) oraz od czasu jego spożywania (czy jest to regularny posiłek w ciągu dnia, czy następujący po okresie głodzenia). Naturalnie glukoza wzrasta, osiągając po około godzinie poziom 140 mg/dl (prawidłowo glikemia wzrasta po posiłku o 20-50 mg/dl; w czasie pierwszej godziny glikemia może przyjmować wartości wyższe niż 140 mg/dl, ale u zdrowego człowieka nie przekraczające 160 mg/dl), po czym powoli obniża się (do około 120 mg/dl po 2 godzinach od rozpoczęcia spożywania posiłku), a przed kolejnym posiłkiem przyjmuje wartość poniżej 90 mg/dl.

GLIKEMIA POPOSIŁKOWA I WIEK

Glikemia poposiłkowa zmienia się wraz z wiekiem. W miarę starzenia się, już po 30. roku życia, poposiłkowe stężenie glukozy we krwi podwyższa się średnio o 5-14 mg/dl na każdą dekadę życia. To potwierdza, że im stajemy się starsi, tym większą powinniśmy zwracać uwagę na to co jemy i jak dany pokarm wpływa na naszą glikemię. Spożycie pączka przez 20-latka może wywołać reakcję (podniesienie poziomu cukru) mieszczącą się jeszcze w granicach normy (do 160 mg/dl), ale ten sam pączek spożyty przez osobę w wieku 50 lat może być przyczyną bardzo dużego skoku w poziomie cukru, który będzie kwalifikowany jako hiperglikemia (powyżej 160 mg/dl).

Klasyfikacja zakresów glikemii:

a) glikemia na czczo (po 6 - 8 godzinach od ostatniego posiłku):

- 60-110 mg/dl - u zdrowego człowieka2
- 110-125 mg/dl - nieprawidłowa glikemia na czczo
- powyżej 126 mg/dl - rozpoznaje się cukrzycę

b) glikemia po 120 minutach po spożyciu posiłku:

- poniżej 140 mg/dl – u zdrowego człowieka po 60 minutach po posiłku powinna być mniejsza niż 140 mg/dl, natomiast po 120 minutach już poniżej 120 mg/dl)
- 140-199 mg/dl – nieprawidłowa tolerancja glukozy
- powyżej 200 mg/dl – cukrzyca

c) glikemia poniżej 55 mg/dl – u chorych na cukrzycę rozpoznaje się hipoglikemię; należy jednak pamiętać, że wartości określające wystąpienie stanu hipoglikemii, są kwestią niezwykle zindywidualizowaną; u zdrowego człowieka pojawiają się objawy hipoglikemii, gdy poziom cukru osiąga wartości poniżej 60 mg/dl; spadek poniżej 40 mg/dl jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia (zagrożenie śpiączką).

Uznaje się, że glikemia przed posiłkami nie powinna przekraczać 100 mg/dl, a po jedzeniu 160 mg/dl.

W celu poznania swojego dobowego profilu glikemii, pomiary należałoby przeprowadzać:

  • rano na czczo
  • przed każdym posiłkiem
  • 120 minut po posiłku
  • przed snem
  • o godzinie 24.00
  • w nocy, między godziną 2 a 4

W celu rozpoznania cukrzycy muszą wystąpić: objawy hiperglikemii i glikemia przygodna powyżej 200 mg/dl lub dwukrotnie na czczo powyżej 126 mg/dl albo po 120 minutach od posiłku powyżej 200 mg/dl. W celu stwierdzenia cukrzycy przeprowadza się test obciążenia glukozą. Mierzy się glikemię na czczo i 2 godziny po podaniu glukozy (75 g). Aby rzetelnie określić przebieg poposiłkowej glikemi należałoby jeszcze przeprowadzić badanie w godzinę po spożyciu dawki glukozy. Jeżeli wyniki oscylują w przedziale 160-200 mg/dl osobę taką należy zaliczyć do grona o upośledzonej tolerancji glukozy3.

Jest jedno ale… 

Glikemia osoby ćwiczącej, przestrzegającej regularnych pór spożywania posiłków może przyjmować nieco mniejsze wartości. Glikemia w godzinę po spożyciu posiłku przyjmująca wartość np. 150 mg/dl mieści się w zakresie normy, ale dla takiej osoby może być swego rodzaju anomalią, jeżeli zazwyczaj osiąga wartość nie większą niż 120 mg/dl. Chcąc wykorzystać praktycznie wnioski z pomiarów glikemii osoby zdrowej należałoby wykonać więcej takich pomiarów.

W kolejnej odsłonie przedstawię wyniki badań na zawodnikach Kadry w Kulturystyce i Fitness oraz innych osobach.

CDN.



[1] Fizjologia człowieka  w zarysie, W.Z.Traczyk, Warszawa 2000, ss. 261-263.

[2] W niektórych źródłach przyjmuje się przedział 60-99, zakres do 110 został przyjęty w 1999 roku przez Komitet Ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia, działający przy wsparciu Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego

[3] - J. Tatoń, A. Czech, Podręcznik samokontroli cukrzycy, Warszawa 2008

- Kryteria Diagnostyki i innych zaburzeń glikemii, A. Czech, J. Tatoń [w:] Przewodnik Lekarski 2001, nr 5

Comments   

+4 # MARCELLO 2009-12-28 06:52
Świetny news!!! naprawde nie wiedzialem jak to wszystko jest wazne i jak węgle dzialaja na organizm czowieka:oops:
Jasno i czytelnie wyjaśnione :lol:
+1 # Papaj 2009-12-28 09:33
Super fajne artykuły dajesz Katrina :-)
+6 # czarny 2009-12-28 15:12
bardzo przydatny artykuł.Bardzo dobrze wyjaśnione dzięki pani Kasiu :lol:
+3 # Nika_Lu 2009-12-29 18:08
Mam pytanie do pani Kasi :-) ,jak to wygląda z osobami chorymi na cukrzycę typu I ćwiczącymi na siłowni.
Dieta opiera się na WW ale jak budować masę mięśniową? co z białkami?( chodzi o nerki) można czy nie?w jakich proporcjach bezpiecznie? cz to realne żeby u takich osób rozwinąć fajną muskulaturę?
+3 # Matelka 2009-12-29 19:01
Z biakiem nigdy nie radzę przesadzać, stosunek biaka do węglowodanów może być co najwyżej wyrównany. Myślę, że dla osób chorych na ckurzycę I typu większym problem od bialka będę przygodne hiperglikemie, kiedy krążca we krwi glukoza, nie mogąc wniknąć do komórek, będzie niszczyla różne narządy. Osoby z tą chorobą mogą zbudować piękną muskulaturę! A nasza - kulturystyczna dieta, z regularnymi posilkami i umiarkownym GI to dla nich najlepsze rozwiązanie.
+1 # Nika_Lu 2010-01-02 20:27
Dziękuje za odpowiedz :)

Nie masz uprawnień do dodawania komentarzy.

Copyright © 2014 Sylwetka.org. All Rights Reserved.
Joomla! is Free Software released under the GNU General Public License.